Midwinterhoornblazen / midwinterhornblowing   3 comments

Het midwinterhoornseizoen begint vandaag en het eindigt op 1 januari 2006.
Ga bijvoorbeeld eens wandelen en luisteren op de Sprengenberg.

 

 
Image Hosted by ImageShack.us 
Oalde Roop
 
  
Wat toet ´t doar toch,
Wat toet ´t doar toch van wieden?
Doar kleengt van allen kaant
´n Leed van zeut verblieden.
Dat jag mien hett´in braand.
´n Mirreweenterhoorn
Röp weer in ´t laand
 
Toon Borghuis
Oldenzaal 1956
 
 
Image Hosted by ImageShack.us 

 

 

Geschiedenis

Het bespelen van het lange smalle blaasinstrument is met veel traditie omgeven. Men mag alleen tussen de eerste adventszondag en driekoningen blazen. Zo wil het reglement van de gekerstende midwinterhoornblazers. Niet langer worden de geesten verjaagd en de vruchtbaarheidsgeest aangeroepen, maar getuigen de klanken van de geboorte van het christuskind, aldus de traditie. Naar de oorsprong van het blazen op de midwinterhoorn in de adventstijd kan men slechts gissen. Van een eventuele heidense oorsprong zijn in Nederland geen herinneringen of overblijfselen bewaard gebleven.

Free Image Hosting at www.ImageShack.us

Op oude rotstekeningen in Kelleby, Denemarken, zijn mannetjes met hoornachtige instrumenten te zien. Waarschijnlijk werd de hoorn in deze donkere tijden gebruikt om contact met elkaar te houden en om boze geesten en wilde dieren te verdrijven.

Na de komst van het Christendom bleef de roep van de hoorn als gebruik bestaan. Er werd echter een andere inhoud aan gegeven: de aankondiging van de geboorte van het Christuskind. Het is waarschijnlijk dat deze traditie begonnen is met laat-middeleeuwse kerstspelen waarin het Twentse (herder-) volk een actieve rol had. Hoe de traditie van het blazen op hoorns tot deze tijd standgehouden heeft is onbekend. In de 17e en 18e eeuw werd het instrument in een omvangrijke regio bespeeld. Van Markelo tot Cloppenburg en van Hümmeling tot Bocholt. Na 1800 schrompelde het gebruik ineen en leefde vooral in Twente verder.

In de 18e eeuw is het midwinterhoornblazen een voornamelijk rooms-katholiek gebruik. De houten hoorns zoals die heden ten dage worden gebruikt, duiken in Twente voor het eerst in de zeventiende eeuw op. Ze werden niet alleen gebruikt in de weken voor kerst, maar hadden ook de functie van alarmhoorn. Zo is bekend, dat in de achttiende eeuw de katholieke boeren van noord-oost Twente elkaar waarschuwden als de Drost in aantocht was. Deze reed in die tijd door de katholieke buurtschappen om daar rooms-katholieken te betrappen op het bijwonen van een verboden misviering. Het protestantisme was staatsgodsdienst. Via de midwinterhoorn waarschuwden de katholieken elkaar, zodat ze op tijd met de dienst konden stoppen. Kenners zien hierin de verklaring dat het bespelen van de midwinterhoorn voornamelijk door katholieken gebeurt. Ook elders werd de hoorn gebruikt om te waarschuwen tegen ongewenste dienaren van de macht. In Kotten, een gehucht in de omgeving van de Achterhoekse plaats Winterswijk, werd de hoorn in het begin van de vorige eeuw gebruikt om bij het smokkelen te waarschuwen voor de douane-ambtenaar. Op papier is bewaard gebleven dat de ambtenaar al eens een hoorn kapot heeft geslagen.

De traditie van het midwinterhoornblazen is in Twente op sterven na dood geweest. Maar het gebruik is in de vijftiger jaren in ere hersteld door wijlen Toon Borghuis uit Oldenzaal. De hoorns waarop tegenwoordig vooral wordt gespeeld zijn van hout.

Het herstel van de traditie ging wel gepaard met enige problemen. Er waren twee groepen, die elkaar heftig de oudste eer en gewoonten bevochten. Er zijn namelijk boeren, die menen dat de ´oalde roop´, de enkele zeer summiere toon van de hoorn, de echte traditie vormt, die moet worden bewaard en gekoesterd. Anderen, de zogenaamde melodie-bloazers, weten uit de hoorns een wel zeventonige klank voort te brengen. Rond 1970 waren er al weer meer dan 300 blazers die in de tijd tussen Sint Andries en de zondag na Driekoningen de mysterieuze klanken voortbrachten en de oude traditie is weer spring levend! Geoefende spelers kunnen nu minstens vier tonen met het langwerpige instrument produceren. Sterspelers weten een reeks van zeven of acht tonen te blazen. De voortgebrachte melodieën liggen vast en er zijn twee gangbare loopjes. Veel spelers vinden dat het daarbij moet blijven; geen lang-zal-ie-leven op de midwinterhoorn dus. Wat bij alle groepen in Twente die de midwinterhoorn koesteren, erg speelt, is dat de traditie niet moet worden overschaduwd door er een carnavalesk feest van te maken. Het moet een ingetogen gebeurtenis blijven, het is folklore, maar voortzetting van een gewichtige gebeurtenis. Ook is het uit den boze voor de rechtgeaarde Twentenaar die de midwinterhoorn liefheeft, dat er meer dan één hoorn tegelijkertijd wordt geblazen. Dat druist in tegen de traditie, het geluid van de enkele hoorn moet doorklinken in het land, de boeren brachten elkaar immers op de hoogte van de langer wordende dagen en de komst van de Messias met de eenvoudige berichtgeving vanuit eigen boerderij.

Bron: http://www.twente.nl

 

Image Hosted by ImageShack.us 

 

Playing the horn, where does it come from?

After the 1900’s playing had become a declining tradition, but enthousiast regionalists (Jans, Borghuis, Meyling and Gast) picked it up again.

In the beginning of the fifties there was a revival. Some people could remember the “melody”. Manufacturing  a horn out of wood started again.

 It is not quite clear what the origin of the horn is.

Everhard Jans wrote in his book about Midwinterhoorn playing:

"The oldest known source is a charter from 1485 from Sonsbeck (near Xanten in Germany)“.

Playing a horn  (e.g. one of an ox) is very old. It is mentioned in the bible. The horn used in Twente is made of wood.

 

 More history

It is interesting that there are many stories about playing the horn. They are connected to clerical customs. In Germany, just near the border with Holland playing the horn during the Christmas night was forbidden, because of the fact that it was very noisy and uncivilized. It was something for weaklings or lanky youth!

 In the middle of the 17th century outside the region of Twente people used to sing pastoral songs and play the horn during Christmas eve.Then there was a great audience. Later on there was a kind of contest for players to awaken the churchgoers.

 The thesis that playing the midwinterhorn is connected with the Christian religion is confirmed by the fact that the midwinterhorn was taken along by the pilgrims to the place of pilgrimage called Kevelaar (Germany).

 It is also possible that playing the horn is nothing more than a kind of calling: giving a signal!

 And of course there is the theory of dispelling the evil spirits!

 Old traditions, pagan customs and the Christian religion. They all had their influence.

The connection with the Christian religion must be a strong one. The Advent is the only period for playing!

 

Source: Midwinterhorn Foundation Twenthe. 

 
 

                                                

                                                  klik op plaatjes voor groter formaat.      

Posted 27 november 2005 by Cybermum Netherlands in Varia

3 responses to “Midwinterhoornblazen / midwinterhornblowing

Subscribe to comments with RSS.

  1. hoi beaalles goed met mij gaat wel wat beterik kan de fotoboek niet uploaden dus snap het niet de wachtwoord is goedgroetjes en dikke knuffel anita

  2. Ach kie noe, den oal’n roop!Dat ie ook ook een functie had bij het smokkelen wist ik niet. Hier wordt de midwinterhoorn ook vaak aan bruidsparen gegeven. In Enschede wordt zelfs in deze periode les gegeven op het instrument. Lekker korte cursus dus… maar ach als je ook maar twee deuntjes hoeft te leren. Haha….GroetjesMarijke

  3. Tsjonge wat een verhaal! Leuk.Thnx voor je goede wens voor deze week. Kan ik goed gebruiken, want ik ben alweer verkouden, ha!Jij ook een goeie week!x sjerrie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: